Cari Risk Skoru ve Kredi Limiti Önerisi: Hangi Bayiye Ne Kadar Açık Hesap?

Bayi ve cari ağıyla satış yapan her firmada aynı gerilim vardır. Satışı büyütmek için bayiye açık hesap, vade ve esnek limit tanımak gerekir; ama aynı esneklik, yanlış bayide tahsil edilemeyen bir bakiyeye dönüşür. Limit çok düşükse satışı kaçırırsınız, çok yüksekse riski büyütürsünüz. Üstelik bir bayinin riski sabit değildir; altı ay önce dakik ödeyen Demir Ticaret, bu çeyrekte vadesini düzenli kaçırmaya başlamış olabilir.

Çoğu firmada limit kararı birkaç kişinin kafasında taşınır. Satış müdürü bayinin geçmişini hatırlar, muhasebe açık bakiyeye bakar, patron sezgisine güvenir. Bu bilgi dağınık olduğu için risk genelde geç fark edilir: bakiye limite dayandığında, tahsilat sarktığında ya da çek geri döndüğünde. O noktada da elde kalan tek seçenek, ilişkiyi zorlayan tahsilat görüşmeleri olur.

İhtiyaç duyulan şey, her cari için ödeme davranışını sürekli okuyan ve durum bozulmaya başladığında erkenden işaret veren bir bakış. Cari Risk ve Kredi Limiti Önerisi tam olarak bu boşluğu doldurmak için tasarlanıyor: dağınık bilgiyi tek bir anlaşılır skora ve önerilen bir limite indirip kararı kolaylaştırmak, ama kararı sizden almamak.

Asistan yeni bir veri girişi istemez. B2BPro'da zaten kayıtlı olan cari hareketlerini, tahsilatları, gecikme sürelerini ve açık bakiyeyi okur. Yani satış ve tahsilat süreciniz için günlük kullandığınız veri, aynı zamanda risk değerlendirmesinin girdisi olur. Ek bir tablo doldurmanız, ayrı bir program açmanız gerekmez.

Bu veriden carinin ödeme davranışını özetleyen bir risk skoru üretilir. Skor; ortalama gecikme gün sayısı, vadesi geçmiş bakiyenin toplam bakiyeye oranı, ödemelerin vadeye uyum sıklığı ve son aylardaki bakiye trendi gibi sinyallere bakar. Önemli olan şu: asistan skoru bir kara kutu olarak vermez. Örneğin son üç ayda ortalama gecikmenin 12 günden 27 güne çıktığını ve açık bakiyenin tırmandığını gerekçe olarak açıkça yazar. Böylece skorun nereden geldiğini görür, kendi yorumunuzu katarsınız.

Skorun yanında önerilen bir satış ya da kredi limiti taslağı sunulur. Bu bir karar desteğidir, uygulanmış bir değişiklik değildir. Limiti olduğu gibi kabul edebilir, kendi bildiğinizle yukarı veya aşağı düzeltebilir ya da öneriyi tümden yok sayabilirsiniz. Hiçbir limit değişikliği siz onaylamadan uygulanmaz; asistan limiti kendiliğinden devreye almaz.

Diyelim ki üç bayinizi düşünelim. Birincisi Demir Ticaret: son üç ayda ortalama gecikmesi 12 günden 27 güne çıkmış, açık bakiyesi de yükseliyor. Asistan bu cari için risk skorunu Orta-Yüksek olarak işaretler ve mevcut 250.000 TL'lik satış limitini bir süreliğine 150.000 TL'ye çekmeyi değerlendirmenizi önerir. Gerekçeyi de gösterir: artan gecikme ve tırmanan bakiye. Kararı siz verirsiniz; belki bayiyle uzun bir ilişkiniz vardır ve limiti korumayı seçersiniz, belki düşürürsünüz.

İkincisi ABC Bayilik: bir dönem sorunlu ödeyen ama son altı ödemesinin tamamını vadesinde kapatan bir cari. Asistan bu düzelmeyi fark eder ve geçmiş trende dayanarak kredi limitini 200.000 TL'ye çıkarmak için bir öneri taslağı hazırlar. Burada risk yönetimi sadece freni değil, gazı da görmenizi sağlar: iyileşen bir bayiye zamanında daha fazla alan açmak da bir satış fırsatıdır.

Üçüncüsü henüz birkaç ay önce çalışmaya başladığınız yeni bir cari. Asistan burada net bir limit dayatmaz; yeterli ödeme geçmişi oluşmadığını söyler ve başlangıçta temkinli bir limitle ilerlemenizi, veriler biriktikçe öneriyi güncelleyeceğini belirtir. Bu üç senaryonun ortak yanı şu: asistan her birinde sadece önerir ve gerekçesini gösterir, son sözü siz söylersiniz.

Risk yönetiminin en değerli kısmı, bir bayinin durumu bozulmaya başladığında bunu geç değil erken görmektir. Asistan bir carinin ödeme düzeninde bozulma, artan gecikme ya da bakiye trendinde tırmanma belirdiğinde durumu yeniden değerlendirir ve dikkatinize sunar. Örneğin XYZ Ticaret'in açık bakiyesi son iki haftada limitin yüzde 85'ine ulaştıysa ve son tahsilat 18 gün geciktiyse, bunu bir erken risk işareti olarak not düşer.

Bu işaret, yeni siparişleri körü körüne bekletmek anlamına gelmez. Aksine, bilinçli karar vermenizi sağlar: bu bayinin yeni siparişini onaylamadan önce bakiyeyi gözden geçirmek mi, kısmi tahsilat istemek mi, yoksa ilişkiye güvenip devam etmek mi istediğinize siz karar verirsiniz. Önemli olan, bu kararı bakiye limiti aşıp tahsilat tamamen zora girdikten sonra değil, henüz hareket alanınız varken vermenizdir.

Bu yaklaşım risk limiti, vade ve mahsup gibi B2BPro'da zaten kullandığınız kavramların üzerine oturur. Asistan ayrı bir dünya kurmaz; mevcut cari hesap mantığınızı daha okunur hale getirir ve gözden kaçabilecek değişimleri zamanında önünüze koyar.

Bu özelliğin çerçevesi baştan nettir: asistan önerir, işaretler ve taslak hazırlar; karar ve sorumluluk sizdedir. Risk skoru bir öngörüdür, kesin hüküm değildir. Bir carinin yüksek riskli işaretlenmesi mutlaka ödeyemeyeceği, düşük riskli görünmesi de hiç sorun çıkmayacağı anlamına gelmez. Skorun nedenlerini görür, kendi sektör ve bayi bilginizle birleştirip nihai limiti siz belirlersiniz.

Asistan limiti kendiliğinden uygulamaz, hesap kesmez ve hiçbir para hareketi yapmaz. B2BPro'nun banka entegrasyonu zaten yalnızca salt-okunur dinler; yani sistem hesap hareketlerinizi okur ama sizin adınıza ödeme yapmaz, para göndermez. AI da bu sınırın içinde kalır. Tek yaptığı, verinizden bir öneri çıkarıp gözden geçirmenize sunmaktır.

Bu tasarım tercihi bilinçli. Açık hesap ve limit, bir firmanın en hassas finansal kararlarından biridir ve bu kararın bir algoritmaya devredilmesi doğru olmaz. Doğru kurgu, kararı hızlandıran ama elinizden almayan bir yardımcıdır: gerekçeli öneri size gelir, onay düğmesi sizde kalır.

Şeffaf olalım: Cari Risk ve Kredi Limiti Önerisi şu anda canlı bir özellik değil. Erken erişim aşamasında geliştiriliyor ve kademeli olarak yayına alınacak. Bu sayfa, özelliği bugün kullanabileceğinizi değil, çıktığında ne yapacağını dürüstçe anlatmak için var. 'Yakında' ve 'çıktığında' diyoruz, 'şu an mevcut' demiyoruz.

Lansman öncesi için sunduğumuz teklif basit ve adil: bugün B2BPro müşterisi olun, AI özellikleri yayınlandıkça her biri planınıza sınırlı bir ücretsiz kullanım katmanı olarak, ek ücret olmadan dahil olsun. Lansman öncesi geçen müşteriler bu hakkı korur. Yani satış ve tahsilat süreçlerinizi bugün B2BPro'ya taşırsanız, Cari Risk ve Limit Önerisi çıktığında onu ilk deneyenlerden olur ve ücretsiz katmanda kullanırsınız.

Bunun ek faydası da var. Özellik veriye dayalı çalıştığı için, bugün B2BPro'da biriken cari ve tahsilat geçmişiniz, özellik çıktığında daha isabetli öneriler anlamına gelir. Ne kadar erken geçerseniz, asistan ilk gününde o kadar zengin bir geçmişle çalışır. Başlamak için ücretsiz demo isteyin; mevcut cari ve risk yönetimi sürecinizi birlikte gözden geçirelim.